به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ حضور واسطههای پاکستانی در تهران در راستای نهایی کردن یک یادداشتتفاهم میان ایران و آمریکا برای پایان جنگ بود. ژنرال منیر در این سفر با رئیسجمهور، رئیس مجلس - که همزمان ریاست هیات مذاکرهکننده کشورمان را برعهده دارد - و وزیر امور خارجه دیدار کرد. البته در این دور از مذاکرات، غیر از مقامات پاکستان، مقامات قطر نیز رایزنیهای فشردهای را برای نزدیک کردن دیدگاههای ایران و آمریکا آغاز کردند؛ موضوعی که نشاندهنده حساسیت این دور از مذاکرات برای کشورهای منطقه است.
نتیجه این دور از مذاکرات؟
سخنگوی وزارت امور خارجه که با حکم محمدباقر قالیباف، سخنگوی هیات مذاکرهکننده ایرانی نیز هست، بعدازظهر دیروز پس از پایان سفر عاصم منیر، توضیحاتی درباره این دور از مذاکرات و نتیجه آن ارائه کرد. بر اساس اظهارات اسماعیل بقائی، در این مرحله از مذاکرات، طرفین روی یک یادداشتتفاهم کار میکنند که موضوع اصلی آن پایان جنگ است. در صورت توافق ایران و آمریکا روی مفاد این یادداشتتفاهم، مذاکرات به مدت 30 یا 60 روز روی جزئیات آن آغاز میشود. این یادداشتتفاهم بر اساس پیشنهاد 14 بندی ایران تنظیم شده است. آنگونه که سخنگوی هیات مذاکرهکننده ایرانی توضیح داده است، در این دور از مذاکرات، درباره مسائل هستهای و همینطور جزئیات لغو تحریمها گفتوگو نمیشود و مذاکره درباره این موضوعات، به پس از تفاهم طرفین روی این یادداشتتفاهم در قالب گفتوگوهای 30 یا 60 روزه انجام میشود.
بقائی توضیح داد در این مقطع، تمرکز گفتوگوها بر موضوع پایان جنگ است. سخنگوی هیات مذاکرهکننده کشورمان ابتدا درباره اهداف سفر مقامات پاکستان به ایران گفت: پاکستان به عنوان میانجی اصلی گفتوگوها نقش مهمی ایفا کرده و هدف از این سفر ادامه تبادل پیامها بین ایران و آمریکا بود. تمرکز ما در این مرحله بر خاتمه جنگ تحمیلی بر اساس پیشنهاد 14 بندی ایران که رفت و برگشت شده و دیدگاهها تبادل شده، است. وی افزود: در این چند روز راجع به برخی نکات بحث شد و پیشنهادهایی مطرح شد که همچنان در حال بررسی است.
بقائی در خصوص احتمال رسیدن به توافق با آمریکا گفت: شاید بگوییم خیلی دور و خیلی نزدیک به توافق هستیم. از یک طرف ما تجربه ضدونقیضگویی طرف آمریکایی را داریم و دیدگاهشان را تغییر دادند. مواضع متناقض را بارها بیان کردند. ما نمیتوانیم کاملا مطمئن باشیم رویکرد آنها تغییر نمیکند. از طرف دیگر، در گفتوگو بین ۲ طرف، روند به سمت نزدیکتر شدن دیدگاههاست؛ نه به این معنا که راجع به موضوعات به این مهمی به تفاهم برسیم، به این معنا که بر مبنای مجموعهای از پارامترها بتوانیم به یک راهحل مرضیالطرفین برسیم. سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: بنای ما بر این بوده که ابتدا درباره یک یادداشتتفاهم، تفاهم کنیم؛ مشتمل بر 14 بند و در آن مهمترین موضوعاتی که لازمه خاتمه جنگ تحمیلی است و مواردی که برای ما اهمیت اساسی دارد، گنجانده شود. ظرف مدت زمان 30 تا 60 روز درباره جزئیات موضوعات گفتوگو شود و نهایتا به توافقی دست یابیم.
به گزارش تسنیم، وی تاکید کرد: ما در مرحله نهاییسازی این یادداشتتفاهم هستیم. موضوعاتی که در این مرحله بحث میشود، بر خاتمه جنگ متمرکز است. به موضوع پایان تعرضات دریایی آمریکا و موارد مرتبط با آزاد شدن اموال بلوکه ایران در این یادداشتتفاهم پرداخته میشود.
بقائی در خصوص وضعیت تنگه هرمز هم گفت: تنگه هرمز به آمریکا ربطی ندارد. بین ما و عمان به عنوان کشورهای ساحلی باید سازوکاری تعریف شود. ما با سازمانهای ذیصلاح در گفتوگو هستیم. ما نسبت به اهمیت این آبراه برای جامعه بینالمللی آگاهیم. جامعه بینالمللی میداند ناامنی، ناشی از اقدام تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی است و درک میکند اقدام مسؤولانه ایران و عمان برای ایجاد سازوکاری جهت تردد ایمن کشتیها از این آبراه به نفع جامعه بینالمللی است. وی تصریح کرد: کاری که ما انجام میدهیم هم در راستای حفظ منافع ملی ایران و عمان به عنوان کشورهای ساحلی است و هم با هدف اطمینان از تردد ایمن کشتیرانی. از این منظر انتظار داریم همه کشورهایی که برای تجارت آزاد و ایمنی دریانوردی اهمیت قائلند، این وضعیت را درک کنند. دیپلمات ارشد ایران افزود: ما کار خودمان را با مسقط از این حیث ادامه خواهیم داد. موضوع تنگه هرمز یکی از مباحثی است که در این یادداشتتفاهم 14 بندی بحث خواهد شد ولی مهمتر از آن پایان دادن به دزدی دریایی آمریکاست. این هم برای همه کشورها مهم است، به خاطر اینکه باعث تشدید ناامنی شده و هم برای ما مهم است که مورد هدف ایذایی آمریکا بودیم.
بقائی در خصوص مساله هستهای نیز گفت: درباره جزئیات مساله هستهای در این مرحله صحبت نمیکنیم. ما میدانیم مساله هستهای بهانه بوده برای ۲ جنگ تجاوزکارانه علیه ملت ایران. در عین حال ما در حین مذاکرات هستهای مورد هجمه غیرقانونی قرار گرفتیم، لذا خردمندانه تصمیم گرفتیم در این مرحله اولویت را روی موضوعی که فوریت دارد، یعنی خاتمه جنگ در همه جبههها به شمول لبنان بگذاریم. وی اظهار کرد: اینکه در مراحل بعد در 30 یا 60 روز ما در مورد مساله هستهای یا سایر موضوعاتی که تفاهم میکنیم، صحبت کنیم، بحث مجزایی است. در این مرحله همه تمرکز ما بر خاتمه جنگ است. سخنگوی هیات مذاکرهکننده ایران درباره نحوه رفع تحریمهای ایران هم گفت: تحریمها یکی از موضوعات مورد بحث در هر گفتوگویی با طرف آمریکایی است. این تحریمها هم غیرقانونی و هم ضدبشری است. با توجه به اینکه درباره مساله هستهای در این مرحله صحبت نمیکنیم، قاعدتا در این فرصت کوتاه درباره رفع تحریمها هم صحبت نمیشود اما صراحتا مطالبه ایران برای رفع همه تحریمها در متن مطرح شده است. وی تاکید کرد: این مطالبه ثابت ما در هر تعاملی با طرف مقابل است و این هم در بازه زمانی بعد، پس از آنکه یادداشتتفاهم نهایی شود، باید جزئیاتش مورد رایزنی قرار گیرد. بقائی خاطرنشان کرد: در همین رابطه بحث آزادسازی منابع بلوکه ایران مطرح است. این یکی از موضوعاتی است که باید در همین ابتدای امر مدنظر باشد و به این موضوع رسیدگی شود، لذا هم مساله هستهای در این یادداشتتفاهم 14 بندی درج میشود و هم آزادسازی منابع مسدودشده ایران.
وی همچنین در واکنش به ادعای برخی رسانهها مبنی بر تهدید ترامپ علیه ایران گفت: با ما با تهدید نباید صحبت کنند. کسی نباید به خودش اجازه دهد پیام تهدیدآمیز از هیچ طرفی بیاورد. سخنگوی وزارت امور خارجه تاکید کرد: کارویژه میانجی همین تداوم دیپلماسی است. باید از عملکرد دوستان پاکستانی در این چند هفته قدردانی کرد. این رفت و آمدها هم در راستای میانجیگری آنهاست. وی افزود: روند، زمانبر است. نباید یادمان برود از 9 اسفند با یک جنگ تمامعیار از طرف آمریکا مواجه بودیم. باز در نظر داشته باشیم سابقه خصومت آمریکا با ملت ایران به دههها قبل برمیگردد. در رابطه با مساله خاص هستهای نیز نمیتوانیم سابقه بدعهدی آمریکا را از نظر دور بداریم.
بقائی تصریح کرد: این، کار میانجیها را سختتر میکند. در یک سال اخیر به خاطر اقدامات آمریکا نهاد میانجی هم مخدوش شد. میانجیان کار دشواری دارند، زیرا طرف مقابل مدام دیدگاهش را تغییر میدهد.
وی درباره حضور هیات قطری در تهران نیز گفت: میانجی ما رسما همان پاکستان است. در عین حال طرفهای دیگری نیز تلاش میکنند کمک کنند و ما از آنها تشکر میکنیم. قطر یکی از آنهاست. شاهد بودند اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی به چه نحو میتواند باعث درگیری در کل منطقه شود، لذا تلاش کردند در این زمینه از هر کمکی میتوانند دریغ نکنند. بقائی افزود: حضور هیاتی از قطر با همین هدف بود تا بخشهایی از یادداشتتفاهم را تسهیل کند.
وی در خصوص احتمال برگزاری دور جدید مذاکرات هم گفت: بازه زمانی 30 و 60 روزه در متن یادداشتتفاهم درج شده و به این معنی است که تا زمانی که این تفاهم نهایی نشده، این بازه زمانی 30 یا 60 روزه شروع نخواهد شد. ما در این مرحله باید روی متن یادداشتتفاهم کار کنیم.
بقائی در پایان بیان کرد: روند در این یک هفته به سمت کم کردن موارد اختلاف بوده است. در عین حال، همچنان مواردی وجود دارد که باید از طریق میانجیها گفتوگو شود.
ترامپ: ۵۰ - ۵۰ است
بر اساس اظهارات اسماعیل بقائی، اکنون یک یادداشتتفاهم روی میز قرار گرفته که مبنای آن پیشنهاد ۱۴ بندی ایران برای حصول توافق نهایی است و طرفین در صورت پذیرش آن، در یک دوره ۳۰ یا ۶۰ روزه وارد مذاکره میشوند. طبق این یادداشتتفاهم، محاصره دریایی ایران لغو میشود و ایران نیز اقدام به بازگشایی تنگه هرمز میکند. در این بین ۲ موضوع مهم باقی مانده که طرف آمریکایی باید درباره آنها تصمیم بگیرد. این ۲ مورد عبارت است از موضوع دسترسی ایران به بخشی از اموال بلوکهشده خود و نظارت ایران بر عبور و مرور از تنگه هرمز؛ بنابراین اکنون توپ در زمین طرف آمریکایی است تا تصمیم نهایی خود درباره این ۲ موضوع و به طور کلی، یادداشتتفاهم نهاییشده در سفر مقامات پاکستانی به ایران را اتخاذ کند.
بعدازظهر دیروز، ساعاتی پس از پایان سفر عاصم منیر به تهران، رئیس جمهور آمریکا نسبت به این یادداشتتفاهم واکنش نشان داد. ترامپ در گفتوگو با سیبیاس گفت اگرچه دیدگاههای طرفین در برخی موارد نزدیک شده اما او هنوز تصمیم نهایی درباره این یادداشتتفاهم را اتخاذ نکرده است. ترامپ افزود او درباره پذیرش این یادداشتتفاهم، یا از سرگیری جنگ علیه ایران، در شرایط ۵۰ - ۵۰ است. رئیس جمهور آمریکا همچنین تصمیمگیری نهایی درباره پیشنهاد جدید را به امروز (یکشنبه) موکول کرد. از سوی دیگر، طبق گزارش برخی منابع رسانهای آمریکا، کاخ سفید شامگاه شنبه به وقت ایران، یک گفتوگوی ویدئویی بین ترامپ و برخی سران کشورهای منطقه تدارک دید تا رئیس جمهور آمریکا در این گفتوگوی تصویری، آخرین تحولات مربوط به موضوع توافق یا جنگ با ایران را مطرح کند. وی همچنین نشستی با مشاوران و نزدیکان خود از جمله استیو ویتکاف و جرد کوشنر تدارک دید تا با آنها درباره این پیشنهاد جدید رایزنی کند. به عبارتی، تصمیم نهایی ترامپ درباره یادداشتتفاهم پیشنهادی از سوی ایران، به پس از گفتوگوی وی با برخی سران کشورهای عرب، همچنین مشاوران و نزدیکانش موکول شد؛ تصمیمی که نهایتا امروز اتخاذ خواهد شد.
اگرچه برخی منابع آمریکایی، همینطور عرب نسبت به نتیجه مذاکرات جدید خوشبین هستند و حتی مقامات پاکستان نیز از مثبت بودن شرایط برای توافق طرفین روی این یادداشتتفاهم میگویند اما سابقه رفتارهای متناقض و عدم صداقت ترامپ و مقامات دولتش باعث شده یک بیاعتمادی مفرط نسبت به تصمیم نهایی رئیس جمهور آمریکا درباره این یادداشتتفاهم و ایده ادامه مذاکرات ایجاد شود. تجربه چند دور مذاکرات پیشین با طرف آمریکایی نشان داده ترامپ مطلقا غیر قابل پیشبینی است. جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه در حالی علیه ایران آغاز شد که وی در هر ۲ مورد، ساعاتی قبل از شروع حمله، از مثبت بودن فضای مذاکرات و احتمال حصول توافق گفته بود. پس از جنگ ۴۰ روزه و در جریان مذاکرات جدید طرفین نیز او بارها مواضع خود را در قبال موضوعات اصلی تغییر داد کما اینکه ادعاهای دروغش درباره تعهدات طرف ایرانی در مذاکرات اسلامآباد، باعث اعتراض برخی نزدیکانش شد.
به هر حال، اگرچه واسطه پاکستانی در جریان مذاکرات روزهای جمعه و شنبه با مقامات ایران، موضوعات و محتوای مذاکرات را با مقامات آمریکا هماهنگ کرده بود و قاعدتا یادداشتتفاهم فعلی، پس از چراغ سبز مقامات آمریکا به عاصم منیر نهایی شده اما تجربه بدعهدی و خلف وعده آمریکاییها نشان میدهد هر احتمالی درباره تصمیم نهایی طرف آمریکایی در قبال این یادداشتتفاهم مطرح است.
دیدار فرمانده ارتش پاکستان با قالیباف
فرمانده ارتش پاکستان در سفر به تهران با رئیس مجلس دیدار کرد. ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان دیروز در تهران با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی دیدار و در خصوص آخرین وضعیت مذاکرات خاتمه جنگ تحمیلی رایزنی کرد. رئیس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ایران با اشاره به مساعی جمیله پاکستان در گفتوگوها با دولت آمریکا اظهار داشت: ما از حقوق ملت و کشورمان عدول نمیکنیم، مخصوصا با طرفی که اصلا صداقت نداشته و اعتمادی به او وجود ندارد. جمهوری اسلامی ایران همانطور که با شجاعت و اقتدار در میدان نبرد از کیان ایران دفاع کرد، در عرصه دیپلماسی نیز با هوشمندی و قدرت برای احقاق حقوق حقه ایران و تامین منافع ملی کشور کوشش خواهد کرد. رئیس مجلس خطاب به فرمانده ارتش پاکستان گفت: نظامیها بیش از دیگران و بهتر از همه ارزش صلح را میدانند اما همان نظامیان هیچگاه اجازه نمیدهند عزت و حقوق کشورشان لگدمال شود. قالیباف با اشاره به جنایتهای متعدد آمریکا و خسارتهای جنگ، آسیبهای معنوی آن را غیرقابل جبران دانست و اظهار داشت: ما در حال مذاکره بودیم که آمریکا جنگ به راه انداخت و حالا میگوید برای پایانش مذاکره کنیم. در آتشبسی بودیم که شما واسطهاش بودید و آمریکا با نقص عهد، محاصره دریایی کرد و حالا به دنبال برداشتن آن است! رئیس مجلس در پایان تاکید کرد: نیروهای مسلح ما در دوران آتشبس به نحوی خود را بازسازی کردهاند که در صورت حماقت ترامپ و آغاز مجدد جنگ، حتما برای آمریکا کوبندهتر و تلختر از روز اول جنگ خواهند بود.
ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان نیز در این دیدار با ابلاغ سلام نخست وزیر و رؤسای مجالس ملی و سنای پاکستان به قالیباف گفت: دولت و ملت پاکستان بهترین آرزوها و دعاهای خیر برای آینده ایرانیان را دارند.
عاصم منیر با بیان اینکه من و شما هر دو سرباز ملتمان هستیم و سربازها بدون لکنت و با صداقت صحبت میکنند، نه خاکستری و با کلمات سیاه و سفید افزود: خوشحالم در برههای هستیم که ایران توسط افراد هوشمندی اداره میشود که بینشی بالا دارند.